![](https://themeeplegamer.nl/wp-content/uploads/2023/09/image-204.jpeg)
Game summary
Aantal spelers 2 tot 6
Speeltijd 40- 45 minuten
Designer: David Simide
Artist: Mihajlo Dimitrievski
Publisher: Borderline Editions & Geronimo Games
Wat zit er in de doos?
In deze doos zitten de volgende spelonderdelen;
1 dubbelzijdig speelbord
12 gevangenen pionnen
6 dubbelzijdige gevangenen kaarten
55 sigaretten(5×5 sigaretten en 50×1 sigaret)
1 dobbelsteen
1 Michel & 1 Michelle pion
8 Michel & 1 Michelle kaarten
18 Criminele verledens
24 bendekaarten
77 zoekkaarten
30 wapenkaarten
33 gereedschapskaarten
6 rammeling fiches
![](https://themeeplegamer.nl/wp-content/uploads/2023/09/image-207.jpeg)
![](https://themeeplegamer.nl/wp-content/uploads/2023/09/image-205.jpeg)
Een aantal voorbeelden van criminele verledens, deze kaarten krijg je aan het begin van het spel.
Korte introductie
Lukt het jouw om te ontsnappen vóór het alarm afgaat? De andere gevangene hebben minder geluk, tijdens een controle van de cellen vinden de bewakers allemaal onafgewerkte tunnels. Alle overgebleven gevangene hebben zojuist een ticket gewonnen naar een zwaarbewaakte gevangenisvleugel.
Laten we beginnen met spelen!
Het spel kan in verschillende varianten gespeeld worden, zowel tegen elkaar, in teamverband en/ of tegen Michel & Michelle.
In deze review gaan we vooral kijken naar de variant waarin je tegen andere spelers speelt, en dus zonder Michel & Michelle.
Leg het bord zodat iedereen erbij kan, plaats de 4 stapels met afzonderlijk de lepels, messen, pikhouwelen en de schop op de daarvoor bestemde plek op het speelbord.
Plaats hierna de bende kaarten op de plek op het bord, daar waar deze bende hoort te liggen. Deze mogen met de afbeelding naar boven toe op het bord geplaatst worden.
Schud alle zoekkaarten en maak hier een stapel van die je met de afbeeldingen naar beneden toe op het bord plaatst.
Creëer stapels van de sigaretten en de rammelingsfiches en leg deze in het midden van de tafel.
Hierna kiest elke speler een gevangene als pion en zet deze in één van de cellen, plaats de gevangene fiche voor je neer.
Elke speler trekt een crimineel verleden kaart, houdt deze verborgen voor de andere spelers. Je mag deze altijd bekijken tijdens het spel.
Hierna ontvangt elke speler 3 zoekkaarten en neem deze in je hand.
Zo, nu zijn we klaar om te beginnen met spelen
Spelers spelen om beurten met de klok mee tot één van hen wint en het spel daarmee beëindigt.
Tijdens je beurt mag je 1 of 2 acties uitvoeren, dit kan een basisactie zijn of een locatie actie. De crimineel verleden kaart mag je op elk moment spelen, maar let op! deze mag maar 1 keer gespeeld worden.
De basisacties bestaan uit;
Zoek
Pak het aantal zoekkaarten dat is afgebeeld op de locatie waar je je op dat moment bevindt. Je mag aan het eind van je beurt maximaal 10 kaarten hebben, mocht je er meer hebben dan mag je naar keuze een of meerdere kaarten afleggen.
Verplaats
Er zijn 2 manieren waarop je kunt verplaatsen, de gewone verplaatsing of de voorzichtige verplaatsing.
– Gewone verplaatsing; werp met de dobbelsteen en bepaal daarna waar je naartoe gaat, het resultaat geeft je vervolgens 2 locaties waar je naar toe kunt bewegen. Je moet een van deze 2 locaties kiezen!
– Voorzichtige verplaatsing; vervang je 2 acties door deze actie en verplaats naar een locatie naar keuze, zonder te dobbelen! Hierna eindigt direct je beurt.
Aansluiten bij een bende
Kies een bende waarbij je je wilt aansluiten, om dit mogelijk te maken heb en een specifiek aantal accessoires nodig die de bende graag wilt hebben. Zo zijn er bendes waarbij je maar 2 accessoires nodig hebt en sommige waarbij je 3 verschillende accessoires nodig hebt.
Zodra je de accessoires afgelegd hebt, sluit je je aan bij de bende en pak de kaart en leg deze voor je neer. Je hebt hiermee nu ook toegang tot de voordelen die behoren bij deze bende.
Je kunt uiteraard maar bij één bende behoren, wil je je aansluiten bij een andere bende dan leg je wederom de nodige accessoires af en pak je de kaart van de nieuwe bende. De andere bende kaart wordt onderop de stapel van de bende kaart geplaatst.
Afpersing
Hiervoor heb je minimaal 1 wapen nodig, richt je aanval op de speler die zich op dezelfde locatie staat.
Je gaat de speler eerst intimideren, geef van tevoren aan welke gereedschap je wilt afnemen van het slachtoffer.
Leg nu het wapen af waarmee je de speler gaat intimideren. Als een speler het gevraagde gereedschap heeft en deze wilt afgeven dan mag dat. Maar als een speler het gevraagde gereedschap niet heeft of het slachtoffer wilt niet meewerken dan start er een ouderwetse vechtpartij.
Om beurten spelen de twee spelers een wapen uit hun hand, beginnende met de verdediger (slachtoffer). Wanner een speler geen wapen meer heeft of wilt inzetten dan verliest deze speler het gevecht en hiermee ontvangt deze speler een rammelingsfiche.
De winnaar neemt het gevraagde gereedschap van de verliezer, heeft de verliezer het gereedschap niet dan mag je een willekeurige kaart kiezen van de verliezende speler.
De gespeelde wapenkaarten worden op de betreffende stapelkaarten op het bord geplaatst.
Afpersing
Leg de benodigde kaarten af en pak de betreffende kaart van het bord. Hiermee kan je bijvoorbeeld twee kaarten afleggen om een pikhouweel of schep te verzamelen of twee messen.
Rammelingsfiche
Zodra je 1 of 2 rammelingsfiches hebt (je draait het fiche om zodra je de 2e ontvangt) dan mag je bepaalde acties niet uitvoeren. Bijv. je mag met 2 rammelingsfiches niet gaan graven.
Om je te laten genezen zal je je tijdens het verplaatsen naar de ziekenboeg moet verplaatsen. Na het genezen kan je wederom een rammelingsfiche ontvangen.
![](https://themeeplegamer.nl/wp-content/uploads/2023/09/image-206.jpeg)
Hier zie je een voorbeeld een gevangen in de kantine, deze mag nu een lepel pakken.
De locatie acties bestaan uit;
Graaf
Neem één gereedschapsitem kaart uit je hand en leg deze voor je neer. Je scoort meteen de tunnelpunten die op de kaart vermeld staan.
Verhandelen
Leg een aantal kaarten uit je hand af en ontvang sigaretten dat vermeld wordt op de afgelegde kaarten.
Steel een lepel
Neem een lepel van de stapel.
Genezen
Verwijder één rammeling die je gekregen hebt tijdens het verliezen van een gevecht.
Kopen
Voer één van de transacties uit;- Betaal 2 sigaretten voor 1 mes
– Betaal 5 sigaretten voor 2 messen
– Betaal 6 sigaretten voor 1 pikhouweel
– Betaal 8 sigaretten voor 1 schep
![](https://themeeplegamer.nl/wp-content/uploads/2023/09/image-209.jpeg)
Een paar voorbeelden van bendekaarten
Einde van het spel
Het spel eindigt zodra een speler het benodigde aantal tunnelpunten verzameld heeft om te ontsnappen. Bijvoorbeeld in een spel met 2 of 3 spelers heb je 12 punten nodig.
Het spel eindigt direct zodra een speler het eerst het aantal punten verzameld heeft, deze speler is hiermee de winnaar van Graaf je vrij.
![](https://themeeplegamer.nl/wp-content/uploads/2023/09/image-208.jpeg)
Hier zie je een voorbeeld van gevangeniskaarten, deze horen bij de gevangene en ontvang je aan het begin van het spel. Let wel goed op, dit zijn dubbelzijdige kaarten.
Conclusie & eindscore
Moeilijkheid: 1.93/ 5
Her-speelbaarheid: 8
Mijn score: 🎲 🎲 🎲 🎲 🎲 🎲 🎲
Opzetten en uitleg van het spel
Het opzetten van het spel kost je niet heel veel tijd maar je moet hiervoor wel wat doen. Je moet namelijk alle stapelkaarten goed op het bord plaatsen en uiteraard de zoekkaarten even goed schudden. Elke speler kiest vervolgens een gevangene naar keuze en pakt het spelersbord en de gevangene en plaats deze voor zich, zodra elke speler klaar is worden de gevangene in afzonderlijke cellen geplaatst en vanuit daar begin je met spelen.
De spelregels hadden naar mijn idee wat beter uitgelegd kunnen worden, ik miste namelijk wat structuur in de uitleg. Bijvoorbeeld wanneer het spel eindigt, wordt aan het begin uitgelegd maar wel erg beknopt. Daarentegen de acties die je kunt doen worden wel allemaal goed en uitgebreid uitgelegd. Maar wel in de uitleg miste ik bijvoorbeeld de uitleg van de isoleercel, door de icoontjes die daarin staan kan je wel zien wat er wel / niet mogelijk is
De her-speelbaarheid van Graaf je vrij is redelijk hoog, er zijn wel echt veel diverse mogelijkheden waardoor je kunt afwisselen, daarnaast kan je het spel ook spelen met Michel & Michelle of in Team variant. Deze laatste 2 heb ik niet gespeeld maar maken de her-speelbaarheid wel iets hoger en misschien ook wel leuker.
Algemene indruk van het spel
Graaf je vrij is een tof spel! Het thema gevangenis is echt heel goed doorgevoerd en vooral het ‘handelen’ met sigaretten hebben ze erg leuk gedaan en zijn wel erg cruciaal in het spel. Maar ook het intimideren van andere gevangene of hiermee een gevecht uitlokken en daarmee dus gewond kunnen raken zijn wel hele goede acties in het spel. Hierdoor kan je de andere spelers vertragen in hun poging om te ontsnappen.
Helaas zit er in het spel wel een factor geluk en dat is met de actie normale verplaatsing, je moet daarvoor dobbelen en maar hopen dat je verplaatst naar een locatie die je graag wilt. Je kunt dit wel omzeilen door dan voor een voorzichtige actie te gaan maar dat kost je wel de rest van je beurt. De actiekaarten die je kunt spelen tijdens het spel zijn erg leuk en ook de artwork vind ik wel erg leuk. Ook hiermee kan je andere spelers dwarszitten maar deze kunnen je ook voorzien van wapens of andere acties.
Wij hebben tijdens Graaf je vrij wel erg veel lol gehad en ik zou het spel ook zeker aanraden om te spelen met minimaal 4 spelers. Valt het spel daarmee dan niet snel in de categorie partyspellen? Ik vind zelf van niet maar je hebt wel veel lol tijdens dit spel, vooral omdat je elkaar echt goed dwars kunt zitten. Maar vooral de dynamiek die je hebt in het spel maken dit een erg leuk spel en dat is met bijvoorbeeld 2 spelers toch iets minder het geval. Is het een spel die ik nog vaak zal spelen? Dat denk ik niet maar dat heeft meer te maken met het aantal spelers, ik speel zelf niet heel vaak met 4 spelers of meer en daardoor wordt het wat lastiger. Maar het is wel een spel die ik nog laat staan in mijn spellenkast.
Mijn dank gaat uit naar Geronimo Games voor de mogelijkheid om Graaf je vrij te mogen reviewen. Mijn mening is hierdoor niet beïnvloedt.